Polska nie dzieli się na dwie części. Pogrupowaliśmy wszystkie gminy według tego, jak głosowały w każdych wyborach od 1990 roku: na kogo, jak mocno i z jaką frekwencją. Wyszło osiem typów, a każda gmina ma swoją wyborczą bliźniaczkę, często na drugim końcu kraju.
Mapa typów
Wczytuję mapę…
Kartogram: każda gmina to koło o polu proporcjonalnym do liczby wyborców. Widać, że wielkie miasta i przedmieścia to tylko 134 gmin, ale 30,3% wyborców.
1
Bastion prawicy
211 gmin · 1 668 343 wyborców · 5,8% kraju
Małopolska, Podkarpacie, część Podlasia. Od trzech dekad najmocniej prawicowe gminy w Polsce: tu wygrywały AWS, Wałęsa w 1995, Krzaklewski w 2000, LPR, a dziś PiS i Nawrocki.
PiS 202359,6%
KO 202311,4%
Trzecia Droga 202311,9%
Konfederacja 20239,3%
Lewica 20233,2%
Nawrocki 202579,3%
Kwaśniewski 199525,0%
Frekwencja 202370,7%
Największe: Chełmiec, Ropczyce, Brzozów, gm. Dębica, gm. Limanowa. Najbardziej typowa:Pilzno (pow. dębicki, woj. podkarpackie).
2
Konserwatywna wieś wschodu
394 gmin · 2 010 530 wyborców · 7,0% kraju
Wieś Mazowsza, Lubelszczyzny i ziemi łódzkiej. Konsekwentnie za Kaczyńskimi, Dudą i Nawrockim, a dawniej za kandydatami ludowców. Platforma i liberałowie zawsze tu słabi.
PiS 202356,7%
KO 202312,0%
Trzecia Droga 202314,3%
Konfederacja 20238,6%
Lewica 20234,2%
Nawrocki 202577,0%
Kwaśniewski 199551,1%
Frekwencja 202370,8%
Największe: gm. Zamość, Niemce, Warka, gm. Siedlce, Łochów. Najbardziej typowa:Radzyń Podlaski (pow. radzyński, woj. lubelskie).
3
Ludowa Polska
365 gmin · 1 551 648 wyborców · 5,4% kraju
Matecznik PSL: ziemia łódzka, świętokrzyskie, południe Mazowsza i Lubelszczyzny. Przez lata najmocniejsze poparcie dla Pawlaka i ludowców, w 2005 roku dla Leppera. Dziś głosuje na PiS, ale z wyraźnym śladem ludowym.
PiS 202353,9%
KO 202313,1%
Trzecia Droga 202316,0%
Konfederacja 20237,6%
Lewica 20235,4%
Nawrocki 202573,6%
Kwaśniewski 199570,5%
Frekwencja 202367,6%
Największe: Kazimierza Wielka, Proszowice, Pawłów, Iłża, Błaszki. Najbardziej typowa:Brudzeń Duży (pow. płocki, woj. mazowieckie).
4
Wieś o lewicowej tradycji
376 gmin · 2 279 115 wyborców · 7,9% kraju
Wieś i małe miasta Wielkopolski, Kujaw i Dolnego Śląska. W latach 90. mocne SLD i Kwaśniewski, w 1990 roku Tymiński. Dziś raczej prawica, ale bardziej umiarkowana niż na wschodzie.
PiS 202342,9%
KO 202322,2%
Trzecia Droga 202316,3%
Konfederacja 20237,4%
Lewica 20237,0%
Nawrocki 202561,4%
Kwaśniewski 199566,4%
Frekwencja 202369,6%
Największe: Busko-Zdrój, Jędrzejów, Pisz, Staszów, Pułtusk. Najbardziej typowa:Stawiszyn (pow. kaliski, woj. wielkopolskie).
5
Mieszczańska centroprawica
291 gmin · 4 063 179 wyborców · 14,1% kraju
Miasta średniej wielkości, Górny Śląsk, okolice Krakowa i Trójmiasta. Frekwencja wyższa niż przeciętna i poparcie dla centroprawicy: KPN, Olechowskiego, PO w 2001 i PiS w 2005. Dziś przewaga prawicy, ale niewielka.
PiS 202341,4%
KO 202325,7%
Trzecia Droga 202314,7%
Konfederacja 20238,0%
Lewica 20236,0%
Nawrocki 202558,9%
Kwaśniewski 199539,7%
Frekwencja 202374,6%
Największe: Radom, Rybnik, Tarnów, Jastrzębie-Zdrój, Nowy Sącz. Najbardziej typowa:Tomice (pow. wadowicki, woj. małopolskie).
6
Ziemie Zachodnie i Północne
307 gmin · 1 654 588 wyborców · 5,7% kraju
Wieś i małe miasta Warmii, Mazur, Pomorza Zachodniego, Lubuskiego i Opolszczyzny. Najniższa frekwencja w kraju i liberalne sympatie: Tusk w 2005, Komorowski, dziś KO. Na Opolszczyźnie także Mniejszość Niemiecka.
PiS 202334,0%
KO 202330,3%
Trzecia Droga 202314,9%
Konfederacja 20237,1%
Lewica 20237,5%
Nawrocki 202550,9%
Kwaśniewski 199562,7%
Frekwencja 202363,4%
Największe: Strzelce Opolskie, Morąg, Krapkowice, Szprotawa, Ozimek. Najbardziej typowa:Cybinka (pow. słubicki, woj. lubuskie).
7
Miasta przemysłowe i zachód
399 gmin · 6 909 878 wyborców · 23,9% kraju
Zagłębie, Górny Śląsk, Dolny Śląsk i miasta średnie. Silna lewica w latach 90. (Unia Pracy, Kwaśniewski), dziś KO, Lewica i Trzaskowski.
PiS 202331,5%
KO 202334,8%
Trzecia Droga 202313,8%
Konfederacja 20236,4%
Lewica 20239,9%
Nawrocki 202545,5%
Kwaśniewski 199561,6%
Frekwencja 202372,4%
Największe: Sosnowiec, Zabrze, Bytom, Ruda Śląska, Dąbrowa Górnicza. Najbardziej typowa:Szczytno (pow. szczycieński, woj. warmińsko-mazurskie).
8
Wielkie miasta i przedmieścia
134 gmin · 8 758 805 wyborców · 30,3% kraju
Warszawa, Kraków, Wrocław, Łódź, Poznań, Trójmiasto i ich przedmieścia. Najwyższa frekwencja w kraju, najmocniejsze KO, Lewica i Trzaskowski. Nieco ponad 5% gmin, ale prawie co trzeci wyborca.
PiS 202325,0%
KO 202340,0%
Trzecia Droga 202314,6%
Konfederacja 20236,5%
Lewica 202311,0%
Nawrocki 202536,8%
Kwaśniewski 199543,3%
Frekwencja 202380,7%
Największe: Warszawa, Kraków, Wrocław, Łódź, Poznań. Najbardziej typowa:Legionowo (pow. legionowski, woj. mazowieckie).
Jak to policzyliśmy
metoda i zastrzeżenia
Dla każdej gminy zebraliśmy wyniki 29 wyborów: do Sejmu (1991–2023), prezydenckich (obie tury, 1990–2025), do Parlamentu Europejskiego (2019, 2024) i referendów z 1997 i 2003 roku. Uwzględniliśmy komitety i kandydatów, którzy w skali kraju dostali co najmniej 1,5%, oraz frekwencję.
Każde wybory mają tę samą wagę, niezależnie od liczby komitetów. Gminy pogrupowaliśmy algorytmem k-średnich (k-means) na 20 głównych składowych (85% zmienności). Nazwy typów nadaliśmy po obejrzeniu ich wyników; to opis, a nie ocena.
Bliźniaczka to gmina o najbardziej podobnej historii głosowania z innego powiatu (oraz osobno: z innego województwa). Podobieństwo 100% oznaczałoby identyczne wyniki we wszystkich wyborach, 0% to odległość typowa dla dwóch losowych gmin.
Wyniki z lat 90. przypisaliśmy do dzisiejszych gmin według nazw (wtedy było 49 województw); dla gmin utworzonych później użyliśmy średniej z ich powiatu. Dane: PKW.