Margines błędu sondażuwyjaśnienie

Skąd bierze się margines błędu#

Gdy pytamy losową próbę zamiast całej populacji, wynik trochę się różni od prawdziwego. Przy prostej próbie losowej rozmiar tej różnicy zależy od liczby ankietowanych: dla ok. 1000 osób margines wynosi około 3 punktów, dla 500 osób około 4,4, a dla 2000 około 2,2. Zwiększenie próby czterokrotnie zmniejsza margines o połowę, więc po pewnym punkcie dalsze powiększanie próby słabo się opłaca.

Co dokładnie oznacza ±3 punkty#

Jeśli sondaż pokazuje 48% dla kandydata A, a margines wynosi ±3 pkt, prawdziwe poparcie w całej populacji prawdopodobnie mieści się w przedziale 45-51%. „Prawdopodobnie” oznacza zwykle poziom ufności 95%: gdyby powtórzyć sondaż wielokrotnie, w ok. 19 z 20 przypadków przedział obejmowałby prawdziwy wynik.

Różnica między kandydatami jest mniej pewna#

Margines dotyczy każdego wyniku z osobna. Gdy porównujemy dwóch kandydatów, błąd różnicy jest mniej więcej dwa razy większy, bo oba wyniki mogą się mylić w przeciwne strony. Prowadzenie o 2 punkty przy marginesie ±3 pkt dla każdego z nich jest więc zbyt małe, by pewnie stwierdzić, kto prowadzi.

Czego margines nie obejmuje#

• Nieodpowiedzi. Jeśli niektóre grupy rzadziej odbierają telefon lub odpowiadają na ankiety, próba może być przekrzywiona, nawet gdy jest duża.
• Ważenie. Instytuty korygują próbę do struktury populacji (wiek, wykształcenie, region, a często także głosowanie w poprzednich wyborach). Wybór wag wpływa na wynik.
• Prawdopodobni wyborcy. Sondaże muszą zgadywać, kto faktycznie pójdzie głosować. Model uczestnictwa potrafi zmienić wynik o kilka punktów.
• Czas. Sondaż jest zdjęciem z dni ankietowania, a nastroje mogą zmienić się do wyborów.
• Efekt instytutu. Różne firmy systematycznie dają trochę inne wyniki (house effect).

Wyniki sondaży w USA pokazują, że błąd rzeczywisty bywa większy od marginesu próby. W 2016 i 2020 roku sondaże stanowe w kilku stanach niedoszacowały poparcia dla Donalda Trumpa, co wynikało właśnie z błędów poza próbą, a nie z losowości.

Średnie i prognozy#

Dlatego analitycy łączą wiele sondaży w średnie, korygują efekty instytutów i podają wynik jako przedział lub prawdopodobieństwo. Prognoza „70% szans na wygraną” nie oznacza pewności: zdarzenia o takim prawdopodobieństwie nie zajdą w około 3 przypadkach na 10.

Jak czytać to na naszych mapach#

Strony sondażowe i prognozy w Atlasie pokazują średnie oraz przedziały niepewności, a nie pojedyncze liczby. Gdy dwóch kandydatów jest w jednym przedziale, nie należy mówić o prowadzeniu.